ZUBIXA

Guztion Euskera

Aldizkari honek argia ikusi zuenean, askotan galdetu ziguten zergatik ez genuen gaztelaniaz ere
argitaratzen. Hasieratik, gure erantzuna argia izan zen: euskararen aldeko apustu garbia egitea. Ez baztertzeko keinu gisa, baizik eta gure izatearekin koherentea den erabaki kontziente gisa. Horrek ez du, inola ere, gaztelania gutxiestea esan nahi; gurea ere badela sentitzen dugu, Koldo Mitxelenak adierazi bezala: “Erdera ere hemengoa da”. Izan ere, beti dago artikulu bat hizkuntza honetan.
Azken urteotan, euskarak bultzada nabarmena izan du erabileran, ezagutzan eta ikusgarritasunean. Hala ere, aurrerapen hori eguneroko erabileraren nolabaiteko geldialdiarekin batera doa. Ugaritu egin dira haren aldeko ekimenak, jarduerak antolatzen dira, eta baliabide esanguratsuak bideratzen dira sustapenera; askotan, ordea, beste aldarrikapen batzuekin nahasten dira, eta horrek ez du beti laguntzen haren oinarri soziala zabaltzen. Gainera, horrek berak euskararen aldeko aldarrikapena eta babesa bigarren mailan uzten ditu.
Horren aurrean, funtsezko galdera bat planteatu behar da: lortzen al dugu euskara hizkuntza hurbil, erabilgarri eta erakargarri gisa ikusaraztea, nahiz eta jakin, egunerokoan erabiltzen ez dutenentzat?
Gazteen zati esanguratsu batek ez du bere hizkuntza gisa sentitzen. Aitzitik, kode kultural, ideologiko edo adierazpide jakin batzuekin lotzen du, eta ez da horiekin identifikatzen. Ondorioz, euskara bereizketa- eta bazterketa-elementu gisa hautemateko arriskua dago, elkargune izan beharrean.
Hau da, seguruenik, aurrean dugun erronka nagusietako bat. Haren sustapenean ardura instituzional eta soziala dutenek hausnarketa lasai eta sakona egin behar dute. Helburua ezin da izan presentzia formala handitzea bakarrik, baizik eta haren erabilera erreala eta, batez ere, partekatua sendotzea.
Izan ere, euskararen etorkizuna ez dago soilik haren irakaskuntzan edo ikusgarritasunean, baizik eta gizarte osoak bere hizkuntza gisa bizitzeko duen gaitasunean.
Ez gutxi batzuen hizkuntza gisa, baizik eta guztion hizkuntza gisa.

Autoritate unibertsitarioen kezka larria jaso dute azken boladan tirada handiko hainbat egunkarik; ikasleak klasera ez doazela kexu dira, asistentzia sustatzen duen sistema martxan jarri zenetik estudianteen inplikazioak behera egin duela.
Kataluniako berripaper batek ikasleen erantzunak ere jaso ditu; arazo «estrukturalei» men egiten diete, eta unibertsitatearen urruntasunaz mundu “errealarekiko” …

Heriotzarekiko beldurra gizakiaren ondoan ibili da beti, saihestezina denitzal baten moduan. Gure finitudearen kontzientziak sortzen digun antsietatea uxatzeko, antzinatik erabili izan dugu tresna oso indartsu bat: irudiak. España macabra. La cultura de la muerte entre el Medievo y la Modernidad liburuak gizakiok heriotzari aurre egiteko erabili ditugun estrategia desberdinak aztertzen ditu, Erdi Aroko eta Aro Modernoko arte-lanen hautaketa zabal baten bidez …

Juan Ortiz de Idígoras I
Contador del Conde y alcaide de Guevara.
El primer Juan Ortiz de Idígoras claramente documentado en el siglo XVI aparece en 1511 ejerciendo como contador de don Pedro Vélez de Guevara, II Conde de Oñate, cargo que lo situaba en el núcleo administrativo de la casa condal. Su nombre vuelve a surgir en 1513, nuevamente en un pleito promovido, de manera curiosa, por doña Juana Manrique y Castro, condesa viuda de Oñati y señora de Zalduendo, contra el contador de su hijo Pedro …

Juan Ortiz de Idígoras I
Contador del Conde y alcaide de Guevara.
El primer Juan Ortiz de Idígoras claramente documentado en el siglo XVI aparece en 1511 ejerciendo como contador de don Pedro Vélez de Guevara, II Conde de Oñate, cargo que lo situaba en el núcleo administrativo de la casa condal. Su nombre vuelve a surgir en 1513, nuevamente en un pleito promovido, de manera curiosa, por doña Juana Manrique y Castro, condesa viuda de Oñati y señora de Zalduendo, contra el contador de su hijo Pedro …

Alfonso Goizueta (Madril, 1999) Historian ohorezko lizentziaduna, Nazioarteko Harremanetan doktorea Londresko King’s Collegen eta idazle espainiarra da. Spotifyko La Torre del Faro podcastaren sortzailekidea eta aurkezlea ere bada, non berak eta bere lankide Nicolás Oriolek gaurkotasunari, politikari eta kulturari buruz jarduten duten. Bere argitalpenen artean, honako hauek daude: gerrarteetako Europako historia geopolitikoari buruzko bi liburu, Limitando el poder (2017) eta Los últimos gobernantes de Castilla (2018); bere lehen eleberria, Corazón de deidades (2020); Alexandro Handiaren figura berreskuratzen duen liburua La sangre del padre (2023), eta zeinarekin Goizueta Planeta Sariaren finalista izan zen; eta El sueño de Troya (2025), Heinrich Schliemann arkeologoari buruzkoa.

Oñatiko Rufino Idígorasen eta Muruetako Rafaela Bilbaoren biloba naiz. Hezkuntzarekin oso lotuta zegoen familia batean hazi nintzen, eta denboraldi luzeak eman nituen Oñatin; han, nire aitona-amonek bertako paisaiak, kaleak eta unibertsitatea maitatzen irakatsi ziguten. Hezkuntzan lan egiten dut nire lehengusu nagusiek bezala: María Oianguren Idígoras, Gernika Gogoratuz Bakearen Aldeko Ikerketa Zentroko zuzendaria; Javier Oianguren Idígoras, Euskal Herriko Filosofia irakaslea; eta nire arreba Myriam, irakasle eta psikologoa. Oñatin sortu zen nire harridurarako gaitasuna; horregatik jarri diot gogoeta honi “harriduraren hezkuntza” izenburua. Gaur egun Madrilen bizi naiz eta nerabeen Hizkuntza eta Literatura irakaslea naiz.

Oñatiko Rufino Idígorasen eta Muruetako Rafaela Bilbaoren biloba naiz. Hezkuntzarekin oso lotuta zegoen familia batean hazi nintzen, eta denboraldi luzeak eman nituen Oñatin; han, nire aitona-amonek bertako paisaiak, kaleak eta unibertsitatea maitatzen irakatsi ziguten. Hezkuntzan lan egiten dut nire lehengusu nagusiek bezala: María Oianguren Idígoras, Gernika Gogoratuz Bakearen Aldeko Ikerketa Zentroko zuzendaria; Javier Oianguren Idígoras, Euskal Herriko Filosofia irakaslea; eta nire arreba Myriam, irakasle eta psikologoa. Oñatin sortu zen nire harridurarako gaitasuna; horregatik jarri diot gogoeta honi “harriduraren hezkuntza” izenburua. Gaur egun Madrilen bizi naiz eta nerabeen Hizkuntza eta Literatura irakaslea naiz.

Jaiotzetik mundu digitalean murgilduta, klimaaldaketari eta erronka geopolitikoei aurre eginez, gazteek sekulako erronkak dituzte aurrean. Gero eta zailagoa da jakitea benetan prest dauden ala, aitzitik, azken hamarkadetako etorkizunik zalantzagarrienaren aurrean amore emango duten. Baina, gurasoekin eta egungo gizartearekin dituzten aldeez harago, irmoki uste dut etorkizunerako baliabide eta irtenbideetan aberatsak
direla ere.

Oñatiko sustraiak dituzten Malagako Idigoras & Pachi (Ángel eta Francisco Javier Idigoras) umoristek bineta hau sortu dute Zubixarentzat soilik