ZUBIXA

Adierazpen askatasunaren balioa: kultura eta aniztasuna

Adierazpen askatasuna demokraziaren oinarrietako bat da, baina hortik harago doa: gizarte baten bizitasun kulturalaren neurgailu ere bada. Pertsonak libre hitz egin, eztabaidatu eta iritziak partekatzeko gai direnean, kultura aberastu egiten da. Ideiak elkarrekin kontrastatzen dira, tradizioak berritzen dira eta komunitateek elkarrizketaren bidez eraikitzen dute beren nortasuna.

Euskal kulturaren historian, hitz askeak beti izan du leku berezia. Bertsolaritzak, literaturak eta kazetaritzak belaunaldiz belaunaldi balio izan dute gizartearen kezkak eta ikuspegiak plazaratzeko. Plazetan kantuan ari diren bertsolariak, liburuetan idazten duten idazleak eta eguneroko errealitatea aztertzen duten kazetariak tradizio beraren parte dira: hitzaren bidez bere burua ulertu eta azaldu nahi duen herriarena.

Historiak erakutsi digu askatasun hori ez dela inoiz erabat bermatua izan. Garai askotan, zentsurak edo presio politikoek mugatu nahi izan dute. Hala ere, isiltasuna inposatzeko saiakerek sarritan aurkitu dute erantzuna kulturan eta pentsamendu kritikoan. Horregatik, adierazpen askatasuna ez da soilik eskubide bat; egunerokoan landu eta defendatu beharreko praktika kulturala da.

Kazetaritza kulturalean, askatasun horrek berebiziko garrantzia du. Prentsa libre eta plural batek ahots desberdinei lekua ematen die, eztabaida publikoa aberasten du eta gizarteari bere aniztasuna ulertzen laguntzen dio. Ideien pluralitateak ez du komunitatea ahultzen; alderantziz, sendoago eta helduago egiten du.

Informazioa une batean mundu osora zabaltzen den garai honetan, adierazpen askatasuna defendatzea ahots eta ikuspegi aniztasuna defendatzea ere bada. Hori da kultura bizi baten eta elkarrizketara irekita dagoen gizarte baten oinarria.

Elkarrizketa honetan, Itziar Navarro etnomusikologoa Bizkaiko abendu-erronden eta marijesien inguruan egindako doktorego-ikerketaren nondik norakoak azaltzen ditu. Ikuspegi etnomusikologikotik, tradizio honen alderdi musikal eta sozialak aztertzen ditu, baita azken urteetako aldaketak ere. Bere hitzen bidez, abendu-erronden garrantzia eta komunitatearekin duten lotura ulertzeko gakoak eskaintzen dira.

Jon Bandrés Bengoetxea kazetaria eta komunikatzailea da, La Hora Azul proiektuari lotua. Bere ibilbidean zehar, informazioaren zorroztasuna eta ikuspegi kritiko eta humanista uztartu ditu. Gaiak sakontasunez lantzeagatik eta errealitate hurbilekiko sentsibilitateagatik nabarmentzen da. La Hora Azul-en bidez, gaurkotasuna, kultura eta memoria soziala elkartzen dituzten elkarrizketa eta hausnarketa guneak sustatu ditu. Elkarrizketa honetan, bere ibilbideaz eta kazetaritzaren egungo erronkez arituko gara berarekin.

La existencia de apellidos genuinamente vascos es un hecho ampliamente reconocido. Sin embargo, cabe formular una cuestión más específica: ¿existen apellidos que puedan considerarse propiamente oñatiarras, es decir, surgidos en Oñati y vinculados originariamente a una casa solar radicada en su término municipal? La respuesta es afirmativa.

Miguel Ángel Idígoras, oñatiar jatorri sendoa duen kazetari euskalduna, nazioarteko informazioan espezializatua da. TVEko berriemailea izan zen Londresen eta Marokon, bi herrialdeetako gaurkotasun politiko eta soziala bertatik bertara landuz. Euskal Telebistako (ETB) zuzendari ere izan da. Bere ibilbidean zehar analisiaren zorrotzagatik eta nazioarteko politika zein ekonomiaren ezagutza sakonagatik nabarmendu da. Gaur egun, Kazetaritza ikasi nahi duten edo ikasten ari diren gazteei zuzentzen zaie, bere esperientzia eta lanbidearen ikuspegia haiekin partekatzeko.

Elkarrizketa Antonio González Fernández doktoreari, Filosofian doktore (Madrilgo Comillasko Pontifize-Unibertsitatean) eta Teologian doktore (Frankfurteko Sankt Georgen Filosofia eta Teologia Fakultatean) eta Xavier Zubiri Fundazioko kidea denari, euskal filosofo bikainaren eta haren pentsamenduaren inguruan.

Ez dakit arte bat den ala pertsona askok berez daramaten gaitasun bat, baina badakit miresten dudan zerbait dela; horregatik, jendearekin izaten ditudan elkarrizketetan zein besteek beren artean dituztenetan, arreta handiz behatzen dut gizakiok nola adierazten dugun geure burua.